Türk göz doktoru Dr. Yaşar Sakarya, uluslararası bilim dünyasında ses getiren çalışmalarıyla adından söz ettiriyor. Yayımladığı bilimsel makaleler, yaptığı eleştiriler ve geliştirdiği yeni cerrahi alet sayesinde dünya çapında tanınan bir isim haline gelen Dr. Sakarya’nın en büyük başarısı ise tartışmasız şu: Dünyanın en prestijli göz hastalıkları kuruluşunun 34 yıldır değiştirmediği tedavi rehberini yeniden yazdırdı.
34 YILDIR KİMSENİN DEĞİŞTİREMEDİĞİ KURALI DEĞİŞTİRDİ
Bir doktorun dünya genelinde geçerli olan bir tedavi kuralını değiştirmesi, tıp tarihinde son derece nadir yaşanan bir olaydır. Bunu anlamak için şu soruyu sormak yeterli: Milyonlarca insanın hayatını doğrudan etkileyen bir tedavi protokolünü kim yazar ve kim değiştirebilir?
Bu sorunun yanıtı, Amerikan Oftalmoloji Akademisi’nde (AAO) yatıyor. 1896’da kurulan ve bugün dünya genelinde 32.000’den fazla göz doktorunu bünyesinde barındıran bu kuruluş, göz hastalıklarının nasıl tedavi edileceğini belirleyen resmi rehberler yayımlıyor. Bu rehberler her 5 yılda bir güncelleniyor ve güncelleme süreci son derece zorlu: Onlarca uzman, yüzlerce bilimsel çalışmayı tek tek inceliyor, tartışıyor ve oylamayla karar veriyor. Dünyanın dört bir yanındaki göz doktorları bu kurallara göre hastalarını tedavi ediyor.
Dr. Sakarya’nın katkısı tam da bu rehberlerden birini hedef aldı. Akut açı kapanması krizi olarak bilinen durum, ani ve şiddetli bir göz içi basınç yükselmesiyle ortaya çıkan ve saatler içinde kalıcı görme kaybına, hatta körlüğe yol açabilen tehlikeli bir tıbbi acil durumdur. Bu krizde standart tedavi yöntemi lazer iridotomi adı verilen bir işlemdir. Ancak bazı hastalarda göz içindeki sıvı birikmesi gözün ön yüzeyini bulanıklaştırıyor ve doktor lazer için gereken noktayı net göremez hale geliyor. Bu durum tedaviyi geciktiriyor, gecikme ise kalıcı görme kaybı riskini artırıyor.
Dr. Sakarya, bu soruna pratik ve uygulanabilir bir çözüm önerdi: lazer işleminden önce gözün yüzeyindeki bu bulanık tabakanın kontrollü biçimde temizlenmesi. Bu sayede görüş netleşiyor, lazer daha hızlı ve daha doğru uygulanabiliyor, hastanın sistemik ilaç kullanma zorunluluğu azalabiliyor.
AAO’nun uzman paneli bu öneriyi inceledi, yeterli bilimsel dayanağı bulunduğuna karar verdi ve rehberi 34 yıl sonra ilk kez bu yönde güncelledi. Türk bir doktorun bireysel önerisi, dünyanın en yetkili göz hastalıkları kuruluşunun resmi tedavi protokolünü değiştirdi. Bu değişiklik kâğıt üzerinde kalmıyor: Dünyanın her yerindeki göz doktorları artık akut kriz anında bu yöntemi uygulayabiliyor.
Dr. Sakarya’nın Amerikan Oftalmoloji Akademisi’nin resmi klinik algoritmasına yönelik bilimsel katkısı, 28 Nisan 2026 tarihinde Ophthalmology dergisinde yayımlandı ve PubMed’de indekslendi. Ophthalmology, AAO tarafından yayımlanan ve dünya genelinde göz hekimliğinin en prestijli hakemli dergileri arasında yer alan bir yayın organıdır.
İTALYAN BİLİM İNSANLARI DA ÇALIŞMALARINA BAŞVURDU
Dr. Sakarya’nın etkisi yalnızca Amerika’yla sınırlı kalmıyor. İtalya’nın köklü araştırma üniversitelerinden Padova Üniversitesi’nden iki bilim insanı, Dr. Edoardo Midena ve Dr. Eleonora Cosmo, American Journal of Ophthalmology dergisinde yayımladıkları çalışmada Dr. Sakarya’nın retina alanındaki makalesini kaynak olarak gösterdiler. Araştırmacılar, çocukluk çağında görülen nadir bir sinir hastalığının gözdeki bulgularını incelerken Dr. Sakarya’nın verilerinden yararlandı.
Bir bilim insanının çalışmasının başka ülkelerden bağımsız araştırmacılar tarafından kaynak gösterilmesi, o kişinin alanında ne ölçüde güvenilir ve etkili olduğunun somut bir kanıtı olarak değerlendiriliyor.
DÜNYANIN EN PRESTİJLİ GÖZ DERGİSİNDE KÜRESEL HASTA BAKIMINI TEHDİT EDEN HATALARI TESPİT ETTİ
Dr. Sakarya’nın bir diğer dikkat çeken başarısı, dünyanın en yetkili göz hastalıkları kuruluşunun hazırlattığı resmi bir rapordaki ciddi hataları ortaya çıkarmasıyla geldi.
Amerikan Oftalmoloji Akademisi zaman zaman belirli tedavi yöntemlerini kapsamlı biçimde değerlendirmek için o alanın en seçkin uzmanlarını bir araya getiriyor. Bu uzmanlar yüzlerce bilimsel çalışmayı titizlikle inceleyerek dünyadaki göz doktorlarına rehberlik eden resmi raporlar hazırlıyor. Söz konusu raporlar, Akademi’nin hukuki süreçlerinden ve en üst yönetim kurulunun onayından geçiyor. Kısacası, bu raporlar alanın en otoriter belgeleri arasında yer alıyor ve dünya genelindeki göz cerrahları günlük klinik kararlarında bu raporlara dayanıyor.
Dr. Sakarya’nın incelediği rapor, uzak görme bozukluğunun lazer ameliyatıyla nasıl tedavi edileceğini ele alıyordu. Dünya genelinde yaklaşık 700 milyon insanı etkileyen bu hastalık için hazırlanan rapor, Harvard, Stanford ve Johns Hopkins gibi köklü tıp kurumlarından 15 farklı uzmanın katkısıyla oluşturulmuştu.
Dr. Sakarya bu raporu okurken kritik bir sorun fark etti: raporun kaynak gösterme sistemi ciddi biçimde hatalıydı. Belgeyi hazırlayan 15 uzmanın ve Akademi’nin birden fazla komitesinin gözünden kaçan 13 ayrı hatayı, cerrahi kararlarını bu rapora dayandıran göz doktorlarını yanlış kaynaklara yönlendirme riski taşıyordu. Yani, dünya genelinde hastalar ameliyat masasına yatarken cerrahların başvurduğu bu temel belge hatalı bilgi içeriyordu.
Dr. Sakarya bu hataları tek tek belgeleyerek Akademi’nin kendi dergisine iletti. Mektup bağımsız uzmanlar tarafından incelendikten sonra yayımlandı. Dünyanın en seçkin uzmanlarına hazırlatılan, en üst düzey denetimlerden geçirilmiş resmi bir belgedeki hataları Türkiye’deki bağımsız bir doktorun tespit etmesi ve bu tespitlerin Akademi tarafından resmi olarak kabul görüp düzeltmeye yol açması, Dr. Sakarya’nın alandaki bilimsel titizliğinin uluslararası ölçekte nasıl bir karşılık bulduğunu gözler önüne seriyor.
GLOKOM AMELİYATI İÇİN YENİ BİR ALET GELİŞTİRDİ
Dr. Sakarya aynı zamanda bir mucit. Glokom tedavisinde kullanılan mevcut cerrahi aletlerin bazı önemli eksiklikleri olduğunu fark eden Dr. Sakarya, daha güvenli ve etkili bir ameliyat aleti tasarlayarak patent başvurusunda bulundu.
Mevcut aletler bazı durumlarda göz içindeki hassas kanalları zedeleyebiliyor, yeterince geniş doku çıkarımı yapamıyor ve ameliyat sürecini uzatabiliyor. Dr. Sakarya’nın tasarladığı yeni sistemde U şeklinde koruyucu bir kanal yapısı ve çift bıçaklı açılı bir düzenek bulunuyor. Bu sayede daha kontrollü ve güvenli doku çıkarımı yapılabiliyor, ameliyat süresi kısalabiliyor ve göz içi sıvısının drenajı daha stabil hale gelebiliyor.
SONUÇ
Dr. Sakarya’nın çalışmaları üç farklı ama birbirini tamamlayan alana yayılıyor: dünyanın en etkili göz hastalıkları kuruluşunun tedavi protokolünü değiştirmek, bilim dünyasındaki hataları cesurca işaret etmek ve ameliyathanelerde kullanılabilecek yeni bir cerrahi alet geliştirmek. Her birinin ortak özelliği şu: Hepsi bağımsız uzmanlar tarafından incelenmiş, değerlendirilmiş ve kabul görmüştür. Dr. Sakarya’nın bilimsel etkisi, yalnızca kendi çevresinde değil, İtalya’dan Amerika’ya uzanan geniş bir coğrafyada uluslararası alanda tanınmaya devam etmektedir.
Ekim Devrim MANDUZ
